Ալգորիթմի գերիները. ինչո՞ւ է ժամանակակից կինոն վերածվել նույնանման «հարմարավետ» աղբի

Վերջին երեք ամիսների կինովարձույթը և սթրիմինգային հարթակների առաջատար հիթերը (սկսած մեծեկրանային գիտաֆանտաստիկ «Նախագիծ. Ավե Մարիա»-ից մինչև Netflix-ի «Մարտական մեքենա»-ն ու անթիվ էկրանավորումներն ու սիքվելները) ի հայտ բերեցին մի տագնապալի միտում։ Հոլիվուդը վերջնականապես հրաժարվել է պատմություն պատմելու արվեստից՝ այն փոխարինելով անվտանգ, մաթեմատիկորեն հաշվարկված ալգորիթմներով։ Տարբեր ժանրերի, տարբեր բյուջեների և դերասանական կազմերի հետևում թաքնված է նույնատիպ, կաղապարված մի միտք, որը հանդիսատեսին հիմարի տեղ է դնում։

Այս շրջանի ֆիլմերի գլխավոր խնդիրը սցենարային կառուցվածքի բացարձակ միօրինակությունն է։ Ուշադիր նայիր. բոլոր սյուժեները կառուցված են «արագացված էվոլյուցիայի» սկզբունքով։ Չկա դանդաղ զարգացում, չկա հոգեբանական խորություն։ Հերոսները չեն անցնում բարդ ներքին ճանապարհ. նրանք ֆիլմի հենց առաջին 15 րոպեում ստանում են իրենց ամբողջական կերպարն ու նպատակը, իսկ մնացած ժամանակը ծախսվում է էֆեկտների կամ դինամիկ տեսարանների վրա՝ հանդիսատեսի ուշադրությունը պահելու համար, որովհետև կինոարտադրողները սարսափում են մեր էկրանային կախվածությունից ու կարճ ուշադրությունից (attention span)։

Սակայն ավելի սարսափելի է այն միանման ուղերձը, որը մեզ պարտադրվում է բոլոր էկրաններից։ Դա «Նոստալգիկ հարմարավետության և կեղծ հույսի» կոնցեպտն է։ Ժամանակակից կինոն այլևս հարցեր չի տալիս, այն չի ստիպում մտածել կամ անհանգստանալ։ Ցանկացած դրամա կամ էկզիստենցիալ վախ (լինի դա տիեզերական մենություն, թե տեխնոլոգիական աղետ) վերջում փաթեթավորվում է պարզունակ, «ամեն ինչ լավ է լինելու» պատրաստի բանաձևով։ Սա կինեմատոգրաֆիա չէ, սա հոգեբանական անվտանգության բարձիկ է ստեղծված նրանց համար, ովքեր վախենում են իրականությունից։

Մեզ հրամցնում են ոչ թե արվեստ, այլ կրկնվող արտադրանք՝ հին գաղափարների նոր շերտով, որտեղ սցենարները գրվում են ոչ թե գրիչով, այլ հանդիսատեսի արձագանքների վիճակագրական տվյալներով։