Լուվրի պատանդը. ինչո՞ւ է «Մոնա Լիզան» խլում արվեստի իրական թթվածինը
Աշխարհի ամենահայտնի կտավը վաղուց դադարել է արվեստի գործ լինելուց. այն վերածվել է պոպ-մշակութային տոտեմի և մարքեթինգային հրաշքի։ Միլիոնավոր մարդիկ ժամերով հերթ են կանգնում Լուվրում, հաղթահարում զբոսաշրջային քաոսը, որպեսզի հեռվից, զրահապատ ապակու հետևում տեսնեն $77 \times 53$ սանտիմետրանոց մի պատկեր, անեն արագ սելֆի ու հեռանան։ Սա կլասիկ «աղմուկ ոչնչից» է, որտեղ հանճարեղ գովազդը հաղթել է բուն գեղանկարչությանը։
Լեոնարդո դա Վինչիի այս գործի իրական արժեքը խեղդվել է իր իսկ հանրաճանաչության մեջ։ Մարդիկ գնում են ոչ թե սֆումատո տեխնիկան ուսումնասիրելու կամ կիսախորհրդավոր ժպիտի մեջ խորանալու, այլ պարզապես «համաշխարհային բրենդին» դիպչելու համար։ Այդ կոնվեյերային աղմուկի, տեսախցիկների կայծերի ու սելֆիի տենդի տակ կտավի գեղարվեստական էներգետիկան պարզապես չեզոքացված է, իսկ հանդիսատեսի ընկալումը դարձել է զուտ սպառողական։
Մինչդեռ ընդամենը մի քանի սենյակ այն կողմ՝ նույն Լուվրի կիսադատարկ ու լուռ սրահներում, կախված է Ժան-Լուի Ժերիկոյի «Մեդուզայի լաստը» մոնումենտալ կտավը։ Այնտեղ չկան հազարանոց ամբոխներ ու անվտանգության պատնեշներ, բայց հենց այդտեղ է թաքնված իսկական, կենդանի արվեստի ուժը։
Ժերիկոյի գործը պատմում է մարդկային ողբերգության, հուսահատության, կյանքի ու մահվան սահմանագծի մասին այնպիսի անատոմիական ճշգրտությամբ ու դրամատիզմով, որ հանդիսատեսի շունչը ֆիզիկապես կտրվում է։ Դա Վինչիի ստեղծագործությունը վերածվել է թանգարանային բիզնեսի ստատիկ զոհի, մինչդեռ Ժերիկոյի գլուխգործոցը մնում է արվեստի այն մաքուր, խորը կղզյակը, որի մոտ գնում են ոչ թե էժանագին «չեքին» լինելու, այլ ցնցվելու, մտածելու և ապրումակցելու համար։
