«Ոդիսևսի» չկայացած պրեմիերան. ինչո՞ւ է Նոլանի նոր ֆիլմն արդեն քննադատվում

Քրիստոֆեր Նոլանի սպասվող «Ոդիսևս» ֆիլմը դեռ էկրաններ չբարձրացած արդեն հասցրել է հայտնվել թեժ քննարկումների ու բուռն քննադատությունների կենտրոնում։ Սա հիանալի թեմա է հասկանալու, թե ինչպես է հանճարեղ ռեժիսորի անունը միաժամանակ և՛ հիացմունք, և՛ լուրջ մտահոգություններ հառաջացնում կինոսերների շրջանում։ Ամենամեծ դժգոհությունը, որն այսօր հնչում է կինոքննադատների ու երկրպագուների կողմից, կապված է Նոլանի սիրած «բարդության» հետ։ Շատերը վախենում են, որ հին հունական դասական էպոսը նրա ձեռքում կվերածվի ժամանակային անվերջանալի թռիչքների, լաբիրինթոսների ու գլուխկոտրուկների մի այնպիսի խառնաշփոթի, որտեղ կորչելու է պատմության հուզական հիմքը։ Մարդիկ պարզապես հոգնել են ֆիլմից հետո ժամերով բացատրական տեսանյութեր դիտելուց, որպեսզի հասկանան՝ ի վերջո Ոդիսևսը վերադարձավ տուն, թե՞ դա ընդամենը զուգահեռ իրականություն էր։ Մյուս լուրջ քննադատությունը վերաբերում է կերպարների, հատկապես կանացի կերպարների կերտմանը։ Նոլանին հաճախ են մեղադրում սառը, չոր ու չափազանց ռացիոնալ կինո լեզու ունենալու մեջ, որտեղ զգացմունքները զոհաբերվում են հանուն տեսողական էֆեկտների և մասշտաբայնության։ «Ոդիսականը» առաջին հերթին կարոտի, սիրո ու հավատարմության պատմություն է, և կասկածներ կան, որ Պենելոպեի կամ Կալիպսոյի կերպարները Նոլանի էկրանավորման մեջ կդառնան սոսկ ֆունկցիոնալ գործիքներ՝ զրկված կենդանի էմոցիաներից։

Ավելին՝ ֆիլմի շուրջ իրավիճակն ավելի է սրվում համացանցում հասունացող «չեղարկման» (cancel culture) արշավի պատճառով։ Սոցիալական հարթակներում արդեն իսկ դժգոհության մեծ ալիք է բարձրացել դերասանական կազմի ընտրության և պատմական նյութի մեկնաբանման շուրջ, ինչը սպառնում է վերածվել լայնածավալ բոյկոտի։ Որոշ ակտիվիստներ և կինոսիրողներ մեղադրում են նախագծի հեղինակներին մշակութային ոչ կոռեկտ մոտեցումների մեջ՝ փորձելով չեղարկել ֆիլմը դեռևս կինոթատրոններ հասնելուց առաջ, ինչը լրացուցիչ ճնշում է ստեղծում ստուդիայի և անձամբ ռեժիսորի վրա։ Բացի այդ, հանրությունը դժգոհում է ֆիլմի հնարավոր ձայնային ձևավորման պատճառով։ Հաշվի առնելով ռեժիսորի նախորդ գործերը՝ մարդիկ հեգնում են, որ հերոսների երկխոսությունները կրկին խլանալու են հզոր երաժշտության ու պայթյունների ձայնի տակ, և հանդիսատեսը ստիպված է լինելու կարդալ սուբտիտրերը՝ հասկանալու համար, թե ինչ են խոսում հին հունական աստվածները։ Այնուամենայնիվ, այս ողջ քննադատությունը փաստում է միայն մեկ բան՝ Նոլանի հանդեպ պահանջկոտությունը չափազանց մեծ է։ Թե որքանով են այս մտահոգություններն արդարացված, և արդյոք հասունացող չեղարկումը կազդի տոմսերի վաճառքի վրա, ցույց կտա միայն պրեմիերան, իսկ մինչ այդ «Ոդիսևսը» մնում է տարվա ամենաքննարկվող ու հակասական նախագծերից մեկը, որին անտարբեր սպասել պարզապես հնարավոր չէ։